Văn Miếu - Quốc Tử Giám điểm đến tâm linh đông nhất Hà Nội

Chia sẻ qua Facebook Chia sẻ qua Twitter
Văn Miếu - Quốc Tử Giám điểm đến tâm linh đông nhất Hà NộiNằm trong khuôn viên rộng 54.331m2, Văn Miếu – Quốc Tử Giám là một khu di tích gắn liền với biểu tượng văn hiến và trí tuệ Việt. Đây được xem là trường học cổ của kinh thành Thăng Long và là một trong những  trường Đại học đầu tiên trên thế giới. Có thể nói “Đến du lịch Hà Nội mà chưa vào Văn Miếu – Quốc Tử Giám thì coi như bạn chưa đến Hà Nội”

Theo sử cũ, Văn Miếu được xây dựng tháng 10/1070 (đời vua Lý Thánh Tông), đến năm 1076, vua Lý Nhân Tông cho lập Quốc Tử Giám - ban đầu làm nơi học cho hoàng tử và con em quan lại, sau mở rộng thu nhận học trò giỏi trong thiên hạ. Toàn bộ khu Văn Miếu – Quốc Tử Giám gồm: hồ Văn, vườn hoa Giám và Nội tự được bao quanh bằng tường gạch vồ. Khu vực Nội tự có kiến trúc độc đáo vẫn được bảo tồn nguyên vẹn: cổng chính Văn Miếu Môn, Khuê Văn Các (biểu tượng của Thủ đô Hà Nội ngày nay), Thiên Quang Tỉnh (giếng trời trong sáng) và đặc biệt là 82 bia Tiến sỹ triều Lê – Mạc (1422 - 1779) đã được UNESCO công nhận là Di sản Ký ức thế giới khu vực châu Á – Thái Bình Dương  vào năm 2010.

Trong khu vực Văn Miếu - Quốc Tử Giám còn có Bái đường Văn Miếu là một sân rộng, được lát gạch bát, hai bên là hai dãy nhà Tả vu và Hữu vu. Trong nhà Đại bái và Hậu cung có trưng bày một số hiện vật quý: chuông lớn, khánh đá, bình phong, câu đối, Bức Đại tự “Vạn Thế Sư Biểu” (Người Thầy tiêu biểu của muôn đời) thế kỷ 18 có bút tích của vua Khang Hy, đời nhà Thanh. Ngoài ra, nơi đây còn lưu giữ bức Đại Tự của cụ Nguyễn Nghiễm bố của Đại thi hào Nguyễn Du. Sau khu Đại Bái chính là Trường Quốc Tử Giám cũ (nay là nhà Thái học). Xung quanh khu vực nhà Thái học có phòng trưng bày về lịch sử Văn Miếu - Quốc Tử Giám lưu giữ nhiều hiện vật về Nho giáo, lịch sử khoa bảng, bút nghiên, đồ tứ bảo, cột gỗ lim, hiện vật gốm sứ như bát đĩa, ấm chén, gạch đất nung, ngói mũi hài... được tìm thấy dưới lòng đất Văn Miếu.

 

Trải qua những thăng trầm trong tiến trình phát triển của lịch sử dân tộc, Văn Miếu - Quốc Tử Giám cũng có nhiều sự đổi thay. Từ tháng 4/1962, khi Văn Miếu – Quốc Tử Giám được Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ VHTTDL) xếp hạng là di tích cấp quốc gia cho đến nay, khu di tích đã được quan tâm bảo tồn, tôn tạo. Trong quá trình trùng tu, tất cả các hạng mục thảm cỏ, tường bao, hệ thống chiếu sáng, nhà vệ sinh, nhà bia, nhà Thái học, hồ Văn, vườn Giám… luôn tuân thủ tính nguyên gốc, sử dụng nguyên vật liệu truyền thống, giữ những nét kiến trúc, đặc trưng của Văn Miếu - Quốc Tử Giám nhưng vẫn tạo nên nét mới phù hợp với thời đại.

Hiện trong Văn Miếu – Quốc Tẻ Giám có 82 bia đá vinh danh tên tuổi những người đỗ trong các kỳ thi tuyển tiến sĩ triều Lê và Mạc là những di vật giá trị bậc nhất của Di tích. 82 tấm bia tương ứng với 82 khoa thi (1442- 1779), trên đó khắc tên 1307 lượt Tiến sĩ thi đỗ. Đây là những pho “sử đá” thể hiện văn hóa giáo dục và là niềm tự hào của truyền thống hiếu học của Việt Nam.

Bia Tiến sĩ được dựng trong khoảng gần 300 năm (1484-1780), đều được tạo bằng một loại đá xanh (thanh thạch), khai thác từ núi An Thạch, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa, kích thước không đều nhau cùng đặt trên lưng rùa.

Trên mỗi tấm bia Tiến sĩ đều có khắc các bài văn bia (bài ký) bằng chữ Hán chứa đựng rất nhiều thông tin lịch sử. Một bài văn bia thường gồm: Dòng tiêu đề của khoa thi (phần nối giữa trán bia và bài ký) năm tổ chức khoa thi, ca ngợi triều vua đang trị vì, tên các vị quan tham gia tổ chức khoa thi như Đề điệu, Giám thí, Độc quyển, Đằng lục..; cách thức tổ chức thi; họ tên và quê quán của những người thi đỗ; tên nhóm người tham gia dựng bia (soạn, nhuận sắc và viết triện).

82 tấm bia Tiến sĩ với các phong cách điêu khắc, nghệ thuật trang trí nhau đã tạo nên một khu vườn bia mang đậm tính nhân văn và nghệ thuật. Điều này thể hiện trên bia ở cả ba phần: trán bia, diềm bia và rùa đội bia.

Trán bia trang trí mỹ thuật, ngoài đề tài chính là “lưỡng long chầu nguyệt”, còn một số chủ đề khác rất đặc sắc và đa dạng , như: phượng, long mã - những con vật linh có trong đời sống tâm linh đã được sử dụng trang trí trên bia.

Các diềm bia như một thế giới sống động với rất nhiều hoa lá, chim muông, thậm chí có cả hình ảnh người nông dân, hình những viên quan... được các nghệ nhân thể hiện rất có hồn.

Rùa thì không cùng một kiểu dáng. Những bia có niên đại sớm, rồng được tạc dáng bẹt, trơn nhẵn từ các khối vuông góc cạnh, có con thì được tạc kiểu cổ rụt, đầu chếch hoặc bằng ngang mặt bẹt, mắt tròn nhỏ; những bia sau này, rùa còn có hình lục giác trên lưng, mai cong và có một gờ nhỏ chạy dọc sống lưng, vai rùa gần như vuông hẳn lại, chân tạc sơ sài.

Với giá trị và ý nghĩa về nhiều mặt, khu vườn bia Tiến sĩ tại Văn Miếu- Quốc Tử Giám, là điểm tham quan học tập thu hút rất nhiều khách tham quan trong và ngoài nước. Du khách vô cùng thích thú và ngưỡng mộ lịch sử và văn hóa của Việt Nam đã để lại cho nhân loại hệ thống bia Tiến sĩ độc đáo và vô cùng ý nghĩa này.

Đặc biệt vào những ngày này khu Văn Miếu Quốc Tử Giám là điểm đến tâm linh đông nhất  thủ đô. Với quan niệm đến Văn Miếu sờ đầu rùa trước khi “vượt vũ môn” sẽ gặp may mắn vì vậy các thí sinh, phụ huynh ồ ạt kéo đến di tích này bất chấp tiết trời Hà Nội nắng nóng và ngột ngạt như thế nào đi chăng nữa.
Khánh Chi (TTVN)
Chia sẻ qua Facebook Chia sẻ qua Twitter
Các tin khác
Bài được xem nhiều nhất